كه جبرئيل براى من آورد در اول آن « بسم اللّه الرّحمن الرّحيم » بود « 1 » . اين روايت ، به شكل ديگرى نيز از واحدى از ابن عمر نقل شده كه : در هر سوره ، بسمله بوده است « 1 » . پس بنابر مطالب فوق ، كسانى كه مىگويند پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) « بسم اللّه الرّحمن الرّحيم » نمىدانست تا آيهء شريفهء إِنَّهُ مِنْ سُلَيْمانَ . . . نازل شد كلامشان دور از حقيقت و نا صحيح است بلكه آن حضرت از اوائل بعثت ، بسمله را به صورت « بسم اللّه الرّحمن الرّحيم » مىدانسته‌اند . رجوع به عنوان و اصل مطلب مطلبى كه مورد بحث است چون امر تعبدى است بايد به روايات و مانند آن تمسك كرد و پس از مراجعه به آنها به نظر مىرسد كه هر وقت در نزول آيات قرآنى « بسم اللّه . . . » نازل مىشد ، معلوم مىگشت كه سوره اولى تمام و به سوره بعدى ابتدا شده است و آن روايات ، عبارتند از : 1 - عياشى از امام صادق ( عليه السلام ) نقل مىكند كه از آسمان ، كتابى نازل نشد مگر اينكه در اول آن « بسم اللّه . . . » بود و همانا با نزول بسمله انتهاى سوره و ابتداى سوره ديگر معلوم مىگشت « 3 » . 2 - از ابن عباس نقل شده كه هر وقت جبرئيل « بسم اللّه . . . » قرائت مىكرد پيغمبر مىدانست كه سوره تمام شده است « 4 » . 3 - و نيز از ابن عباس نقل شده كه انتهاى سوره معلوم نمىشد تا اينكه بسمله نازل مىگشت « 5 » . 4 - و نيز از ابن عباس نقل شده كه مردم ، انقضاى سوره را با بسمله مىدانستند يعنى هر وقت « بسم اللّه . . . » نازل مىشد مىدانستند كه سوره منقضى شده است . اين روايت را

--> ( 1 ) الاتقان ، ج 1 ، ص 79 ( 3 ) تفسير عياشى ، ج 1 ، ص 19 . ( 4 ) مستدرك حاكم ، ج 1 ، ص 231 و در آنجا مىگويد : اين حديث بر مبناى شيخين نيز صحيح است . ( 5 ) مستدرك ، حاكم ، ج 1 ، ص 23 ؛ اسباب النزول ، واحدى ، ص 9 ، سنن بيهقى ، ج 2 ، ص 42 .